Trong sâu thẳm bìa rừng Yên Thế, nơi bóng tối dường như đặc quánh hơn cả màn đêm, nuốt chửng mọi ánh sáng và âm thanh, chỉ có ánh lửa nhỏ yếu ớt, chập chờn, lay lắt giữa những chiếc lều rách nát, nhuốm màu ẩm mốc. Mỗi ngọn lửa nhỏ bé ấy, tựa như một đốm hy vọng mong manh, cố gắng chống chọi với sự lạnh lẽo và vô vọng đang bao trùm, một biểu tượng thê lương cho tình cảnh của chúng. Bên cạnh đó là những con ngựa gầy trơ xương, đôi mắt chúng ánh lên vẻ mệt mỏi cùng cực và sự tuyệt vọng, chúng co quắp trong những chiếc giẻ ẩm ướt, cố tìm chút hơi ấm mong manh từ ngọn lửa le lói, như những linh hồn lạc loài giữa cõi sống, chờ đợi cái chết. Đây là đạo tàn quân Nguyên, một nhóm khoảng 300 tên lính còn sót lại sau những cuộc chiến tàn khốc, đã bị vây hãm và dồn vào đường cùng, mất hết ý chí chiến đấu, chỉ còn bản năng sinh tồn. Chúng chia nhỏ thành từng nhóm nhỏ hơn, lẩn trốn trong những bụi rậm rạp, những hốc đá lạnh lẽo đến thấu xương, và cả những gốc cây mục nát, cố gắng hòa mình vào khung cảnh hoang tàn, u ám của rừng sâu, hy vọng thoát khỏi sự truy lùng ráo riết của quân Đại Việt. Rừng Yên Thế lúc này im phăng phắc, một sự im lặng đến rợn người, không một tiếng gà gáy báo hiệu bình minh, không một làn khói bếp ấm áp nào bay lên từ những chiếc lều, chỉ còn tiếng thở dồn nén, nặng nhọc của những kẻ từng là quái thú trận mạc, nay chỉ còn là những con người đang vật lộn với nỗi sợ hãi tột cùng, với cái đói hành hạ, và với bóng ma cái chết đang cận kề. Đó là tiếng thở của sự sống đang dần cạn kiệt, của hy vọng đã lụi tàn, của sự tồn tại vật vờ giữa lằn ranh sinh tử, một minh chứng bi thảm cho sự tàn khốc của chiến tranh.

Cảnh đời sống trong trại tàn quân Nguyên hiện lên thật rệu rã, thảm hại, không còn chút quân kỷ nào được giữ vững, chỉ còn bản năng sống sót thấp hèn nhất đang ngự trị, đẩy mỗi người lính vào cuộc chiến sinh tồn cá nhân. Lương thực đã cạn kiệt từ lâu, buộc những người lính Nguyên phải đào củ dại, nhai ngấu nghiến những loại rễ cây không rõ nguồn gốc, vị đắng chát xộc lên cổ họng, cố gắng nạp chút năng lượng để duy trì sự sống. Chúng thậm chí phải giết những con ngựa cuối cùng của mình, những người bạn chiến đấu trung thành đã cùng chúng trải qua bao trận mạc, xẻ thịt ăn sống một cách man rợ, chia nhau từng miếng gân dai nhách, từng mảnh nội tạng còn vương máu, cố gắng duy trì chút sức lực cuối cùng, bất chấp sự tanh tưởi và nỗi ghê tởm của hành động đó. Giữa cảnh tượng bi thảm ấy, một tên lính bất ngờ bị đau bụng dữ dội vì ăn phải lá độc, hắn lăn lộn quằn quại giữa trại, tiếng rên rỉ thảm thiết vang vọng khắp không gian, đầy ám ảnh và tuyệt vọng, nhưng không một ai dám tới gần giúp đỡ. Tất cả đều sợ hãi, e dè, chỉ biết nhìn bằng ánh mắt vô cảm, thờ ơ, bởi họ cũng đang vật lộn với nỗi đau của chính mình, và sự sống của người khác dường như không còn quan trọng bằng sự sinh tồn của bản thân. Điều đó cho thấy sự suy đồi đạo đức tột cùng, sự mất đi tình đồng đội, sự đoàn kết vốn có trong quân đội trong nghịch cảnh tột cùng, đẩy họ vào sự cô độc. Một nhóm lính trẻ hơn, trong cơn đói khát cùng cực, ánh mắt chúng lóe lên vẻ hung hãn, đã tranh giành từng miếng da ngựa nướng cuối cùng, thậm chí suýt chút nữa đã chém giết lẫn nhau vì miếng ăn, biến bản thân thành những con thú khát mồi, không còn lý trí. Quân kỷ đã hoàn toàn tan rã, thay vào đó là sự hỗn loạn, ích kỷ tột độ, và bản năng sinh tồn trần trụi đã biến họ thành những kẻ man rợ.

Tâm lý của tàn quân Nguyên đã từ rối loạn chuyển sang hoảng loạn tột độ, vượt qua mọi giới hạn chịu đựng của con người, đẩy họ đến bờ vực của sự điên loạn. Các chỉ huy, những người từng oai phong lẫm liệt trên chiến trường, giờ đây hoàn toàn bất lực, ánh mắt vô hồn, không còn khả năng đưa ra bất kỳ mệnh lệnh nào, chỉ biết lo bảo vệ miếng ăn cho riêng mình, sống trong sự ích kỷ và sợ hãi. Sự sụp đổ từ bên trong, từ tinh thần, còn đáng sợ hơn cả sự tấn công từ bên ngoài, bởi nó làm mục ruỗng ý chí sống còn, khiến họ hoàn toàn mất phương hướng. Một tên lính tóc rối bù, gương mặt đầy những mụn độc đáng sợ vì thiếu vệ sinh và ăn uống thất thường, bất ngờ gào lên giữa đêm tối, tiếng gào xé lòng, đầy tuyệt vọng, vang vọng khắp rừng sâu, làm lạnh gáy những kẻ còn lại, một âm thanh của sự tan nát. Hắn ôm đầu, vùi mặt xuống đất, liên tục lặp đi lặp lại những câu hỏi đầy ám ảnh, đầy dằn vặt, như muốn trời đất trả lời: “Tại sao đất này không chết hộ ta? Tại sao trời không chôn chúng ta xuống?” Lời gào ấy không một ai đáp lại, chỉ có tiếng cú rít từ đỉnh cây cao, nghe thật ghê rợn, xé lòng, và tiếng lá mục rơi nhẹ như một lời nguyền rủa, như muốn nuốt chửng những kẻ đang tuyệt vọng. Rừng sâu, vốn im lặng, nay lại càng thêm tĩnh mịch, như đang cười nhạo nỗi đau và sự quẫn bách của chúng, làm tăng thêm sự rùng rợn và nỗi kinh hoàng.

Không khí bao trùm doanh trại là sự u ám đến nghẹt thở, nặng trĩu, như thể rừng cây cũng trở thành một sinh linh sống động, đang báo oán, đang chờ đợi thời khắc nuốt chửng những kẻ xâm lược đã tàn phá nó. Gió thổi từ khe suối lên kéo theo mùi xác ngựa thối rữa, nồng nặc, khó chịu, xen lẫn khói ẩm của những lớp vải mục nát, khiến những người còn sống như hít phải mồ hôi của kẻ chết, một mùi hương lạnh lẽo và ám ảnh, len lỏi vào từng tế bào, khiến họ ghê tởm chính bản thân mình. Lều trại rục dần trong sương đêm, những tấm vải mục rách lủng, không còn đủ sức che chắn cho những cơn gió nhỏ nhất, để hơi lạnh và ẩm ướt thấm sâu vào da thịt, làm tê liệt ý chí. Cây cối xung quanh ngả nghiêng một cách kỳ lạ, như đang dòm ngó, quan sát từng cử động của chúng, không phải để che chở, không phải để bảo vệ, mà chỉ chực chờ ăn thịt, nuốt chửng những kẻ đã tàn phá nó, một sự trả thù thầm lặng nhưng đầy uy lực của thiên nhiên. Thiên nhiên như đang trả thù, từng chút một, từng khoảnh khắc, khiến kẻ thù phải sống trong nỗi sợ hãi tột độ, nỗi sợ hãi không đến từ gươm đao mà từ chính môi trường sống đang chống lại chúng.

Sự tuyệt vọng của quân Nguyên lên đến cao trào khi chúng hoàn toàn mất định hướng, không còn biết lối thoát ở đâu, không còn một tia hy vọng nào le lói, chỉ còn lại sự trống rỗng. Một toán lính cố gắng mở đường tiến ra bìa rừng, hy vọng tìm được con đường sống sót, dù mong manh, nhưng lại gặp phải bẫy tre do dân làng đã chôn sẵn một cách tinh vi, ẩn mình dưới lớp lá khô, không thể nhìn thấy. Tiếng thét thất thanh vang lên khi người gãy chân, ngựa đổ máu, tiếng la hét đầy đau đớn và sợ hãi, sự hỗn loạn lại càng thêm trầm trọng, lan ra khắp trại, biến nơi đây thành địa ngục trần gian. Tên đầu đàn, trong cơn quẫn bách và điên rồ, định đốt rừng để tìm lối thoát, một hành động tuyệt vọng và mù quáng, nhưng bị chính đồng đội ngăn lại vì sợ “chọc giận thần núi”, nỗi sợ hãi mê tín đã ngấm sâu vào tâm trí chúng, chi phối mọi hành động, đẩy chúng vào ngõ cụt của tinh thần, khiến chúng không thể làm gì. Điều đó cho thấy sự suy sụp tinh thần hoàn toàn, sự tan rã của niềm tin và lý trí trong quân đội. Trong khoảnh khắc tuyệt vọng tột cùng, một người lính bất ngờ cắt đứt tóc mình, hành động biểu trưng cho sự cắt đứt mọi hy vọng, mọi ràng buộc với cuộc sống, treo lên cây, khấn vọng với một giọng yếu ớt, run rẩy, đầy sự cầu xin và bất lực: “Ta xin về Bắc! Nhưng đất này không chịu cho đi…” Lời khấn ấy không ai nghe thấy, chỉ có gió rừng lạnh lẽo mang đi, hòa vào tiếng lá cây xào xạc, như một lời từ chối thẳng thừng của mảnh đất Đại Việt, một sự phủ nhận hoàn toàn đối với sự tồn tại của chúng, một bản án tử hình từ thiên nhiên.

Đêm dần buông xuống, và mưa bắt đầu rơi, nhỏ, đều và dai dẳng như một giấc mộng mục nát, không có hồi kết, kéo dài vô tận, nhấn chìm mọi thứ trong sự ẩm ướt và lạnh lẽo. Không một ai trong trại tàn quân Nguyên dựng canh, không một ai còn sức để nói chuyện, chỉ còn những cái bóng co rúm, run rẩy, dính đầy bùn, phủ đầy rêu, nằm im lìm trong tuyệt vọng, chờ đợi số phận cuối cùng. Góc rừng sầm sập tối lại, như sắp nuốt chửng toàn bộ đoàn quân, không phải bằng gươm đao sắc lạnh, không phải bằng tiếng hò reo chiến thắng vang dội, mà bằng sự lãng quên của trời đất, bằng sự im lặng đáng sợ, bằng sự tan biến không dấu vết, không được ai ghi nhận. Quân Nguyên không bị tiêu diệt bởi bạo lực trực tiếp, mà bởi chính sự cạn kiệt về thể xác và tinh thần, bởi nỗi sợ hãi ngấm sâu, và bởi sự phớt lờ của thiên nhiên, một cái chết bi thảm và vô danh. Đó là cái kết bi thảm cho những kẻ xâm lăng, một cái chết không tên, bị lãng quên mãi mãi trong rừng sâu, không ai nhắc đến, không ai tiếc thương, chỉ còn lại sự im lặng vĩnh cửu của cánh rừng.