Khi những tiếng trống trận của quân Nguyên Mông đã vọng đến biên giới, báo hiệu một cuộc xâm lược quy mô lớn sắp xảy ra, và tầm quan trọng của thủy chiến trong địa hình sông nước chằng chịt, phức tạp của Đại Việt ngày càng được khẳng định là yếu tố then chốt, quyết định vận mệnh quốc gia, Trần Quốc Tuấn biết rằng đội thủy quân không chỉ cần mạnh mẽ về số lượng mà còn phải đạt đến đỉnh cao của sự tinh nhuệ, một lực lượng có thể tác chiến trong mọi điều kiện, mọi địa hình, và đặc biệt là mọi thời khắc. Đó là lý do tại sao, ngay sau lời thề máu dưới trăng đầy thiêng liêng và trang trọng, một lời thề đã gắn kết những người hùng của Đại Việt lại với nhau, Yết Kiêu và Nguyễn Khoái – hai vị tướng tài ba nhất về thủy chiến, những bậc thầy không thể tranh cãi về sông nước – đã được Quốc công Tiết chế giao trọng trách huấn luyện đội thủy quân tinh nhuệ của Đại Việt. Đây không chỉ là những buổi luyện tập thông thường, những cuộc diễn tập mang tính hình thức, mà là một quá trình rèn dũa đầy chuyên nghiệp và tỉ mỉ, không ngừng nghỉ, đặc biệt tập trung vào những buổi huấn luyện dưới ánh trăng, biến bóng đêm u tối và dòng nước lạnh giá thành đồng minh đắc lực của quân ta, biến nỗi sợ hãi cố hữu của con người trước bóng tối thành sức mạnh phi thường.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Yết Kiêu – người mang dáng dấp của một thủy thần, với khả năng bơi lặn thần sầu đến mức khó tin – và Nguyễn Khoái – người với khí phách dũng mãnh của một hổ tướng trên sông nước, luôn tiên phong trong mọi trận mạc, đội thủy quân tinh nhuệ của Đại Việt ngày đêm miệt mài trên các con sông lớn, từ sông Kinh Thầy đến sông Bạch Đằng lịch sử, từ sông Hồng đến các nhánh sông nhỏ, len lỏi vào từng con lạch, từng cửa sông. Ban ngày, họ luyện tập các kỹ năng cơ bản một cách thuần thục, không ngừng lặp lại để biến kỹ năng thành bản năng: chèo thuyền nhanh như bay, bơi lội vượt chướng ngại vật hiểm trở như bãi đá ngầm, dòng chảy xiết, sử dụng vũ khí trên thuyền một cách linh hoạt, từ cung nỏ đến giáo mác, và thực hiện các đội hình chiến đấu cơ bản một cách nhuần nhuyễn, ăn khớp từng ly từng tí. Tiếng hô vang của binh sĩ vang dội khắp khúc sông, tiếng mái chèo khua nước đều đặn, nhịp nhàng, tiếng binh khí va chạm leng keng vang vọng khắp khúc sông, tạo nên một không khí hăng say, khẩn trương, nhưng cũng đầy sôi nổi và nhiệt huyết. Mồ hôi thấm đẫm vai áo, chảy dài trên khuôn mặt rám nắng, nhưng không ai kêu ca một lời, bởi họ hiểu rằng mỗi giọt mồ hôi hôm nay là một giọt máu được giữ lại trên chiến trường ngày mai, là sự đảm bảo cho sự sống còn của đất nước.

Tuy nhiên, điểm đặc biệt nhất, mang tính đột phá và tạo nên sự khác biệt hoàn toàn, mang lại lợi thế chiến lược không ngờ trong quá trình huấn luyện này chính là những buổi huấn luyện dưới ánh trăng, hay chính xác hơn là trong bóng tối mịt mờ của màn đêm. Khi màn đêm buông xuống, bao phủ vạn vật trong lớp màn đen huyền bí, chỉ còn ánh trăng rải bạc trên mặt nước, tạo nên những dải lụa sáng huyền ảo và kỳ diệu, thay vì nghỉ ngơi sau một ngày dài tập luyện căng thẳng, đội thủy quân lại tiếp tục ra khơi, đối mặt với những thử thách mới. Mục đích chính của những buổi luyện tập này là làm quen với bóng tối và địa hình trong điều kiện thiếu ánh sáng, rèn luyện khả năng quan sát và cảm nhận bằng các giác quan khác ngoài thị giác. Quân Nguyên Mông vốn quen tác chiến ban ngày, dựa vào tầm nhìn rộng và sức mạnh áp đảo của số lượng, của vũ khí tối tân. Chúng thường trở nên bị động, lúng túng, mất phương hướng và hoảng loạn khi đêm xuống trên môi trường sông nước xa lạ của Đại Việt, vốn đầy rẫy những cạm bẫy vô hình, những hiểm nguy khó lường. Quân Đại Việt, ngược lại, phải biến màn đêm thành lợi thế của mình, biến bóng tối thành màn che vô hình để che giấu mọi hành động, mọi ý đồ chiến thuật, tạo nên những đòn đánh bất ngờ.

Yết Kiêu, với khả năng bơi lặn thần sầu, thân hình dường như hòa vào dòng nước, đích thân hướng dẫn binh lính cách di chuyển êm ái trên mặt nước mà không gây ra bất kỳ tiếng động nào, dù là nhỏ nhất, cách ẩn mình dưới bóng tối của bờ sông, của những lùm cây rậm rạp, những tán lá dày đặc. Chàng dạy họ cách sử dụng mái chèo mà không gây ra tiếng động lớn, cách nhận biết luồng lạch, bãi cạn, những xoáy nước nguy hiểm trong đêm tối chỉ bằng cảm giác của nước chạm vào da thịt, bằng sự thay đổi tinh tế của dòng chảy và kinh nghiệm tích lũy qua hàng ngàn lần lặn ngụp. Yết Kiêu cũng chia sẻ những bí quyết về việc nín thở lâu đến mức khó tin, lặn sâu xuống đáy sông và thoát khỏi sự truy đuổi dưới nước một cách tài tình, khiến nhiều binh sĩ kinh ngạc và thán phục, coi chàng như một người cá thực thụ, một thủy thần hộ mệnh. Chàng còn chỉ dẫn cách sử dụng các vật liệu tự nhiên như bùn sông, rong rêu, cành lá khô để ngụy trang thuyền bè và bản thân một cách hoàn hảo, biến họ thành những "bóng ma" thực thụ trên sông, khiến địch khó lòng phát hiện, ngay cả khi ở cự ly gần. Mỗi bài học của Yết Kiêu đều thấm đẫm kinh nghiệm xương máu và sự sáng tạo, là kết quả của hàng chục năm tháng sống cùng sông nước.

Bên cạnh đó, Nguyễn Khoái, với sự dũng mãnh không ai sánh kịp và khả năng chỉ huy bẩm sinh, một người luôn tiên phong, xông pha vào nơi nguy hiểm nhất trong mọi trận mạc, tập trung vào việc thực hiện các chiến thuật tấn công và rút lui bí mật trong điều kiện đêm tối, nơi tầm nhìn bị hạn chế tối đa. Chàng yêu cầu các đội thuyền luyện tập liên tục các cuộc đột kích chớp nhoáng vào những mục tiêu giả định, thường là những con thuyền mô hình hoặc những điểm giả lập doanh trại địch trên bờ sông. Họ học cách tiếp cận mục tiêu trong im lặng tuyệt đối, không một tiếng động nào có thể lọt vào tai kẻ địch, bất ngờ tung ra đòn tấn công dữ dội bằng cung tên, giáo mác rồi nhanh chóng rút lui vào bóng đêm trước khi địch kịp phản ứng, kịp định hình được đối phương là ai hay chuyện gì đang xảy ra. Nguyễn Khoái nhấn mạnh sự phối hợp nhịp nhàng giữa các thuyền, sự đồng bộ trong mọi hành động, từ việc hạ mái chèo đến khi giương cung, để đảm bảo tính bất ngờ và hiệu quả tối đa. Chàng cũng thường xuyên tổ chức các cuộc "diễn tập chiến đấu" với quân ta đóng giả quân địch, tạo ra những tình huống ngẫu nhiên, bất ngờ, buộc binh lính phải ứng biến linh hoạt trong bóng tối, rèn luyện khả năng phán đoán, ra quyết định dưới áp lực cao và sự mông lung của màn đêm.

Những buổi huấn luyện đêm trăng không chỉ là rèn luyện kỹ năng chiến đấu và di chuyển mà còn là thử thách tinh thần và ý chí của mỗi binh sĩ. Bóng tối bao trùm có thể gây ra nỗi sợ hãi, sự mất phương hướng và cảm giác cô độc, bất lực. Nhiều người lính ban đầu còn ngập ngừng, lo lắng, nhưng dưới sự dẫn dắt đầy kinh nghiệm và tinh thần thép của Yết Kiêu và Nguyễn Khoái, các binh sĩ dần vượt qua được nỗi sợ hãi đó. Họ học cách tin tưởng vào đồng đội của mình, vào những người kề vai sát cánh trong bóng tối, tin tưởng vào khả năng của bản thân trong điều kiện thiếu sáng. Tiếng còi hiệu bí mật, những ám hiệu bằng đèn lồng nhỏ được che chắn kỹ lưỡng, chỉ lộ ra khi cần thiết, hay những tiếng gõ thuyền đặc trưng được sử dụng để liên lạc giữa các thuyền, đảm bảo sự phối hợp không bị gián đoạn, duy trì sự gắn kết của cả đội hình một cách tuyệt đối. Mỗi tiếng còi, mỗi tín hiệu đều được luyện tập hàng trăm lần để trở thành phản xạ tự nhiên.

Sự chuyên nghiệp trong từng bài tập, từng động tác được thể hiện rõ nét, không có chỗ cho sự lơ là hay cẩu thả, dù là nhỏ nhất. Mỗi binh sĩ đều được yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hoàn hảo nhất, không một sai sót, dù là nhỏ nhất. Nguyễn Khoái và Yết Kiêu không ngần ngại chỉnh sửa, thậm chí phạt những lỗi nhỏ nhất, những sai lầm dù không gây hậu quả ngay lập tức trong buổi tập, bởi họ biết rằng trên chiến trường thật, một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng sinh mạng của cả đội, bằng sự thất bại của cả một chiến dịch, thậm chí là bằng cả vận mệnh quốc gia. Họ truyền cho binh lính sự kỷ luật sắt đá và ý thức trách nhiệm cao cả.

Sự tỉ mỉ trong quá trình huấn luyện cũng là điều đáng ghi nhận, thể hiện sự chu đáo và tầm nhìn xa của hai vị tướng. Họ không bỏ qua bất kỳ chi tiết nào, dù là nhỏ nhất, bởi chính những chi tiết nhỏ ấy đôi khi lại quyết định sự thành bại trong một cuộc đột kích ban đêm: từ cách cầm chèo sao cho không gây tiếng động, cách giấu mình trong bụi cây ven sông để không bị phát hiện, đến cách tiếp cận thuyền địch mà không gây tiếng động, hay cách thoát ly khi bị phát hiện một cách an toàn và nhanh chóng. Mọi kịch bản đều được lặp đi lặp lại nhiều lần, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, cho đến khi thành thục, trở thành bản năng của mỗi người lính, thấm sâu vào tiềm thức của họ. Các bài tập về xử lý tình huống khẩn cấp, cứu người bị nạn trong bóng tối cũng được chú trọng, rèn luyện sự bình tĩnh và khả năng ứng phó.

Khi ánh bình minh dần ló rạng, những con thuyền nhỏ lặng lẽ trở về bến, như chưa từng rời đi, để lại dấu vết gì. Các binh sĩ, dù thấm mệt sau một đêm luyện tập căng thẳng, cơ thể rã rời, nhưng đôi mắt họ lại ánh lên vẻ tự tin, sự mãn nguyện và sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách sắp tới. Họ không còn sợ bóng tối, không còn e ngại dòng nước, mà trái lại, họ đã biến chúng thành vũ khí lợi hại của mình, thành lợi thế vô hình trước kẻ thù, một sức mạnh mà Nguyên Mông không thể lường trước. Tinh thần thép, kỹ năng điêu luyện và sự tự tin chính là thành quả lớn nhất của những buổi huấn luyện đêm trăng.

Cảm xúc bao trùm trong những buổi huấn luyện này không chỉ là sự mệt mỏi thể xác và tinh thần, mà còn là sự chuyên nghiệp trong từng cử chỉ, từng động tác, và tỉ mỉ trong từng chi tiết nhỏ nhất. Nó là niềm tin vững chắc vào khả năng chiến thắng khi đã chuẩn bị kỹ lưỡng đến vậy, khi mọi rủi ro đều đã được tính toán và khắc phục một cách chu đáo nhất. Quân Nguyên Mông sẽ không thể ngờ rằng, đội thủy quân Đại Việt lại có thể tác chiến hiệu quả đến vậy trong bóng đêm, trên chính dòng sông mà chúng tưởng chừng đã làm chủ, nơi chúng cảm thấy an toàn nhất và tự tin nhất. Sự ưu việt về kỹ năng tác chiến đêm sẽ là đòn chí mạng giáng vào quân thù.

Trần Quốc Tuấn, dù không trực tiếp tham gia những buổi luyện tập đêm, nhưng luôn nhận được báo cáo chi tiết, cụ thể về tiến độ và kết quả của từng buổi huấn luyện. Mỗi bản báo cáo đều củng cố thêm niềm tin của chàng vào chiến thắng sắp tới, vào những con người tài giỏi mà chàng đã lựa chọn, những hạt giống đã được gieo trồng đúng cách. Với Yết Kiêu và Nguyễn Khoái ở đó, cùng với một đội thủy quân tinh nhuệ, được tôi luyện trong bóng đêm, chàng biết rằng quân Nguyên Mông sẽ phải đối mặt với một cơn ác mộng thực sự trên sông nước Đại Việt, một lực lượng mà chúng chưa từng chạm trán, chưa từng có kinh nghiệm đối phó. Chàng là người đã nhìn thấy tiềm năng của những con người này, và họ đã không làm chàng thất vọng. Tinh thần chiến đấu của thủy quân Đại Việt đã đạt đến một tầm cao mới, sẵn sàng cho cuộc đối đầu định mệnh, quyết định tương lai của dân tộc.