Cuối cùng, sau bao ngày đêm vật lộn trong máu lửa, nỗi đau đớn và nỗi ám ảnh triền miên, quân Nguyên Mông cũng đã vượt qua được Chi Lăng, cái cửa ải tử thần nơi biết bao sinh mạng đã vĩnh viễn nằm lại, biến thung lũng thành một nghĩa địa khổng lồ. Nhưng chiến thắng này không hề mang lại sự hả hê hay niềm kiêu hãnh mà một đạo quân viễn chinh hùng mạnh thường có. Thay vào đó, đó là một chiến thắng rỗng tuếch, một sự nghiền nát tinh thần, bởi cái giá phải trả quá đắt, quá khủng khiếp. Với tổn thất nặng nề về binh lính, lương thảo bị tiêu hao đến tận cùng, và đặc biệt là tinh thần đã rệu rã đến mức không thể gượng dậy, chúng bước ra khỏi Ải Chi Lăng như những kẻ bại trận, chứ không phải là những kẻ chinh phạt hùng mạnh từng gieo rắc kinh hoàng khắp thế giới.

Xác giặc chất chồng khắp thung lũng, tạo thành những gò đất ghê tởm, cao ngất. Máu loang lổ trên từng tảng đá xám xịt, khô lại thành vệt nâu đỏ thẫm như những vết thương rỉ máu của chính mặt đất. Tiếng rên rỉ yếu ớt, đứt quãng của thương binh vẫn còn vang vọng đâu đó trong màn đêm, như tiếng vọng của những linh hồn không siêu thoát, ám ảnh bước chân của kẻ còn sống. Mùi tanh nồng của máu tươi, hòa lẫn với mùi hoại tử từ những thi thể phân hủy, quẩn quanh trong không khí, bám riết lấy từng người lính. Những con ngựa chiến gầy guộc, đôi mắt vô hồn, không còn ánh lửa của những chiến mã thảo nguyên bất kham, chỉ còn tiếng thở dốc nặng nề, tiếng vó khập khiễng trên sỏi đá. Nhiều con đã kiệt sức và ngã quỵ, nằm bất động trong vũng máu của chính mình, không một ai quan tâm đến chúng nữa. Những chiếc xe lương trống rỗng, những bao tải xẹp lép vất vưởng bên đường là minh chứng hùng hồn nhất cho sự tiêu hao khủng khiếp mà quân Đại Việt đã gây ra, một đòn đánh vào xương sống của quân đội. Các tướng lĩnh Nguyên Mông, dù cố gắng giữ vẻ uy nghi, cố gắng ra những mệnh lệnh cứng rắn, nhưng ánh mắt của chúng không giấu được sự mệt mỏi cùng cực, sự lo lắng đến tột độ và nỗi tuyệt vọng đang lớn dần, in hằn trên từng nếp nhăn.

Sau Chi Lăng, hành trình của quân Nguyên Mông tiếp tục đi qua những cánh rừng rậm rạp, nơi nỗi ám ảnh về những cạm bẫy vô hình, tiếng ong vò vẽ ghê rợn, và độc tố chết người vẫn còn nguyên vẹn, găm sâu vào tiềm thức mỗi người lính. Họ bước đi với sự thận trọng đến mức đáng thương. Mỗi tiếng chim vỗ cánh, mỗi tiếng gió xào xạc qua tán lá cũng khiến họ giật mình, vội vã đưa tay nắm chặt vũ khí đã trở nên nặng trĩu. Chúng không còn dám tiến thẳng một cách ào ạt như trước, mà phải cử những toán tiền trạm nhỏ, thận trọng dò xét từng tấc đất, từng bụi cây, từng con đường mòn, dò gỡ những cái bẫy còn sót lại. Dù vậy, vẫn có những tiếng la hét thất thanh vang lên, báo hiệu một người lính nữa đã sa bẫy hoặc bị rắn độc cắn. Tiếng bước chân nặng nề, ì ạch của hàng vạn người lính, xen lẫn tiếng thở dốc và những cơn ho khan, rên rỉ của binh lính bệnh tật. Điều đó làm chậm đáng kể tốc độ hành quân của chúng, biến một cuộc chinh phạt thần tốc thành một cuộc hành quân lê lết đầy đau khổ, mất mát, không còn một chút hào khí nào.

Khi hoàng hôn buông xuống, nuốt chửng những tia sáng yếu ớt cuối cùng của ngày, và màn đêm bắt đầu bao phủ, dày đặc như mực, quân Nguyên lầm lũi tiến về Thăng Long trong một sự tĩnh mịch đến rợn người. Đó không phải là một sự tĩnh mịch bình thường của màn đêm ở những vùng quê, nơi còn nghe tiếng côn trùng, tiếng ếch nhái hay tiếng chó sủa xa xăm. Đây là một sự tĩnh mịch đáng sợ, một sự im lặng hoàn toàn, ghê rợn, như thể sự sống đã hoàn toàn biến mất khỏi mặt đất. Không có tiếng chim chóc hót líu lo, không có tiếng côn trùng rỉ rả, không có ánh đèn le lói nào từ những làng mạc, không có bất kỳ dấu hiệu nào của sự sống hay hơi ấm con người. Tất cả đều chìm trong bóng tối dày đặc và sự im lặng rờn rợn, một thứ im lặng nặng nề đến mức người ta có thể nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch trong lồng ngực, tiếng máu chảy trong huyết quản, tiếng gió lướt qua ngọn cây nghe như tiếng thì thầm ma quái. Thậm chí, tiếng côn trùng bị nghiền nát dưới gót giày cũng trở nên rõ ràng một cách kỳ lạ, ám ảnh. Mùi đất ẩm, lá mục, hòa lẫn mùi mồ hôi chua loét, mùi bệnh tật của binh lính và đôi khi là mùi tử khí thoang thoảng từ những nơi đã từng có bẫy, tạo nên một bầu không khí ngột ngạt, kinh tởm, khiến dạ dày quặn thắt.

Đối với quân Nguyên, sự tĩnh mịch này còn đáng sợ hơn bất kỳ trận đánh nào, hơn cả tiếng gươm đao va chạm. Chúng đã quen với việc chiến đấu trong sự ồn ào của kèn trống, tiếng reo hò, tiếng vó ngựa rầm rập, tiếng hô xung trận. Sự im lặng này khiến chúng cảm thấy như đang bước vào một thế giới ma quái, một cõi âm u, nơi mọi nguy hiểm đều có thể ập đến bất cứ lúc nào từ bóng tối, mà không có bất kỳ dấu hiệu báo trước nào. Cảm giác như bị nuốt chửng bởi sự trống rỗng, sự vô định, như thể bị tách rời khỏi thế giới thực tại. Một số lính trẻ run rẩy, cho rằng đây là vùng đất bị nguyền rủa, nơi những linh hồn của kẻ thù bị giết oan đang chờ đợi để báo thù, và bắt đầu lẩm bẩm những lời cầu nguyện.

Mỗi người lính Nguyên đều cảm thấy sự mệt mỏi cùng cực cả về thể xác lẫn tinh thần. Cơ bắp nhức mỏi, rã rời, lưng gù xuống vì những ngày dài hành quân không ngừng nghỉ, đầu óc quay cuồng vì thiếu ngủ và đói kém triền miên. Cơn đói hành hạ dữ dội, dạ dày quặn thắt, khiến họ hoa mắt, chóng mặt. Vết thương cũ đau nhức âm ỉ, mưng mủ, và nỗi ám ảnh về những đồng đội đã ngã xuống khiến chúng kiệt sức, lờ đờ, vô hồn. Họ đi trong vô thức, bước chân nặng nề, lê lết, đôi mắt dáo dác nhìn vào bóng tối xung quanh, mong tìm thấy một tia hy vọng nhỏ nhoi, một dấu hiệu của sự sống, nhưng chỉ thấy sự trống rỗng. Sự tĩnh mịch của màn đêm càng làm tăng thêm sự bất an trong lòng mỗi người, nỗi sợ hãi lan truyền từ người này sang người khác như một dịch bệnh vô hình. Tiếng lầm bầm phàn nàn, tiếng ho, tiếng nôn ọe thỉnh thoảng vang lên trong đội hình. Chúng không biết điều gì đang chờ đợi mình phía trước. Kinh thành Thăng Long, mục tiêu của cuộc hành quân, giờ đây lại mang một vẻ bí ẩn, đáng sợ, khác xa với hình ảnh một kinh đô phồn hoa, đầy chiến lợi phẩm mà chúng từng tưởng tượng.

Các tướng lĩnh Nguyên Mông, từ Ô Mã Nhi hung hăng đến Phàn Tiếp mưu mẹo, cũng không giấu được vẻ lo lắng và bàng hoàng đến tột độ. Khuôn mặt chúng hằn rõ sự mệt mỏi, bất lực và tuyệt vọng, đôi khi còn có sự tức giận trộn lẫn với sợ hãi. Dù đã được báo cáo về chính sách "vườn không nhà trống" của Đại Việt từ các thám tử, nhưng việc trực tiếp chứng kiến Thăng Long hoàn toàn trống rỗng, không một bóng người, không một vật phẩm đáng giá là một cú sốc lớn, vượt xa mọi dự đoán của chúng. Sự thất vọng, tức giận bắt đầu bùng phát, kéo theo những cuộc tranh cãi và đổ lỗi nội bộ gay gắt. "Làm sao có thể như vậy? Một kinh đô lại không có gì? Người Đại Việt này điên rồi sao?", tiếng rít giận dữ của một vị tướng vang lên trong màn đêm, chỉ nhận lại sự im lặng đáng sợ. Chúng nhận ra mình đã bị Trần Quốc Tuấn dẫn dắt vào một cái bẫy hoàn hảo, một chiến lược "đói khát hóa" quân địch mà chúng chưa từng gặp phải trong lịch sử chinh phạt của mình.

Cảm xúc bao trùm không gian là sự u ám, lo lắng và tuyệt vọng cùng cực, như một cơn ác mộng không lối thoát. Không có niềm vui của kẻ chiến thắng, chỉ có sự nặng nề của gánh nặng trách nhiệm và nỗi sợ hãi về một tương lai mờ mịt, vô định. Quân Nguyên Mông đã không còn là đội quân bất khả chiến bại. Chúng đã trở thành những kẻ săn mồi kiệt sức, đang tự mình tiến vào một cái bẫy khổng lồ mà chúng không hề hay biết, một cái bẫy được giăng mắc bởi trí tuệ và ý chí sắt đá của cả một dân tộc.

Bóng đêm dày đặc bao phủ lên đoàn quân Nguyên, như một tấm màn đen khổng lồ che khuất tương lai đen tối của chúng. Không có ánh sao, không có ánh trăng, chỉ có những ngọn đuốc leo lét, yếu ớt soi sáng một phần con đường, khiến những bóng đen nhảy múa trên mặt đất càng thêm rùng rợn, méo mó như những con quỷ dữ. Tiếng bước chân rầm rập của hàng vạn người và ngựa, tiếng vũ khí va chạm nhẹ, và những tiếng ho khan, rên rỉ, tiếng nôn ọe của lính bệnh là những âm thanh duy nhất phá vỡ sự tĩnh mịch chết người, như bản nhạc của sự tuyệt vọng vang lên trong đêm.

Thăng Long hiện ra trong màn đêm, không phải là một kinh thành rực rỡ ánh đèn, đầy ắp chiến lợi phẩm mà chúng từng mơ ước, mà chỉ là một khối kiến trúc khổng lồ chìm trong bóng tối, im lìm như một nấm mồ chôn vùi mọi hy vọng. Quân Nguyên Mông đã đến được đích, nhưng đích đến này lại không phải là chiến thắng mà là một khởi đầu cho sự diệt vong đã được Đại Việt định đoạt từ lâu.

Lời bình: Hồi 115 khắc họa một khoảnh khắc đầy u ám và lo lắng tột độ của quân Nguyên. Dù đã vượt qua Chi Lăng, nhưng bóng đêm bao phủ và sự tĩnh mịch đáng sợ của Đại Việt đã khiến chúng rơi vào trạng thái mệt mỏi, bất an cùng cực. Đây chính là kết quả của chiến lược toàn diện của Trần Quốc Tuấn, nơi mà mỗi yếu tố, từ địa hình, thiên nhiên đến lòng dân, đều trở thành vũ khí để nghiền nát kẻ thù. Quân Nguyên Mông đã chính thức bước vào cái bẫy khổng lồ của Đại Việt, và số phận của chúng đã được định đoạt. Giờ đây, chúng đang ở trong tình trạng suy yếu nhất, hoàn toàn sẵn sàng cho một đòn quyết định.