Thăng Long đã hiện ra trước mắt quân Nguyên Mông, nhưng thay vì là một biểu tượng của chiến thắng rực rỡ, một niềm hy vọng bừng sáng sau bao ngày gian khổ, nó lại là một thành phố ma, một nấm mồ rỗng tuếch chìm trong bóng đêm dày đặc, không một ánh lửa le lói, không một dấu hiệu của sự sống. Sự tĩnh mịch đáng sợ của kinh thành và những con đường xung quanh, cùng với cái không khí lạnh lẽo, ẩm thấp bốc lên từ mặt đất, càng làm sâu sắc thêm cảm giác bất an, một nỗi ớn lạnh không ngừng bò dọc sống lưng mỗi người lính. Từ những ngày đầu hùng hổ tiến quân, khí thế hừng hực muốn nuốt chửng mọi thứ, giờ đây, không khí trong hàng ngũ quân Nguyên Mông đã hoàn toàn thay đổi. Thay thế cho khí thế ngạo mạn, sự tự tin mù quáng là một nỗi buồn sâu sắc, nỗi buồn dai dẳng, tê dại của những kẻ lạc lõng, bơ vơ giữa đất khách quê người, nơi mọi thứ đều xa lạ và thù địch đến mức đáng sợ.

Các binh lính Nguyên bắt đầu cảm thấy nhớ nhà một cách da diết, như một cơn khát cháy bỏng không thể dập tắt, một nỗi đau âm ỉ gặm nhấm từng tế bào. Họ là những người con của thảo nguyên mênh mông, quen với gió cát lồng lộng, những vó ngựa tung hoành tự do và những cuộc chinh phạt thần tốc, dứt khoát. Cuộc sống của họ là những ngày tháng trên lưng ngựa, với những bài ca hào hùng về chiến công. Nhưng ở Đại Việt, họ phải đối mặt với những khu rừng rậm rạp, ẩm ướt, nơi ánh nắng không thể lọt qua, rễ cây đan xen như rắn hổ mang, những con sông chằng chịt như mạng nhện giăng bẫy chết người, những cạm bẫy ẩn mình trong bóng tối, và một kẻ thù vô hình nhưng đáng sợ.

Mỗi đêm, khi nằm co ro trong những lều trại tạm bợ, ẩm thấp, lạnh lẽo, chỉ có tấm áo giáp mỏng manh che thân, những hình ảnh về quê hương, về gia đình lại hiện lên rõ nét trong tâm trí họ, sống động như thật, như một thước phim quay chậm đầy ám ảnh: hình ảnh những người vợ hiền thục đang mòn mỏi chờ đợi bên khung cửa, đôi mắt đẫm lệ dõi về phương Nam xa xôi; những đứa con thơ ngây với đôi mắt trong veo, nụ cười hồn nhiên chạy ra đón cha trở về; những đàn gia súc béo tốt trên thảo nguyên xanh biếc dưới bầu trời rộng lớn, nơi họ từng tự do rong ruổi, nơi tiếng cười và tiếng vó ngựa vang vọng. Nỗi nhớ nhà như một lưỡi dao vô hình, sắc lẻm, cứa vào lòng họ từng nhát, từng nhát một, khiến họ cảm thấy đau đớn tột cùng, không có thuốc chữa. Họ tự hỏi, liệu có còn cơ hội được trở về, được chạm vào những khuôn mặt thân yêu đó nữa không? Nhiều người lính nằm quay lưng lại, vùi mặt vào cánh tay, lặng lẽ rơi nước mắt vì nỗi nhớ không thể diễn tả, không dám để đồng đội nhìn thấy sự yếu mềm của mình. Tiếng nấc nghẹn ngào thỉnh thoảng vang lên trong màn đêm, hòa cùng tiếng gió rít qua khe lều, tạo thành một bản giao hưởng của sự tuyệt vọng.

Họ chán nản trước những trận đánh bất tận mà không thấy điểm dừng, không thấy một dấu hiệu nào của chiến thắng thực sự, không một chiến lợi phẩm nào để bù đắp cho những mất mát. Tại Ải Chi Lăng, họ đã đổ quá nhiều máu, hy sinh quá nhiều đồng đội trong những cuộc công phá vô vọng, không có ý nghĩa, chỉ để đổi lấy một cái cổng thành đổ nát. Trong rừng sâu, họ phải đối mặt với những cái chết bí ẩn mà không thể chiến đấu sòng phẳng, không thể nhìn thấy mặt kẻ thù, không thể vung kiếm. Quân Đại Việt không bao giờ xuất hiện để giao chiến trực diện, không bao giờ đối đầu trực tiếp, mà chỉ là những bóng ma thoắt ẩn thoắt hiện, những tiếng động kỳ quái trong đêm, những tiếng lá xào xạc sau lưng, để lại những cái chết không lời giải đáp, không một dấu vết, khiến kẻ còn sống cứ mãi hoang mang, sợ hãi.

Sự kiệt quệ về thể chất và tinh thần đã đạt đến đỉnh điểm. Cơn đói hành hạ dữ dội, dạ dày quặn thắt, ruột gan cào xé, khiến họ hoa mắt, chóng mặt, đôi khi ngất lịm đi. Bệnh tật hoành hành, biến những người lính khỏe mạnh thành những cái xác di động, ho ra máu, nôn mửa liên tục, sốt cao mê man. Và nỗi sợ hãi cái chết không rõ nguyên nhân đã làm tê liệt ý chí chiến đấu của họ, biến họ thành những kẻ vô hồn, chỉ còn biết lê bước trong vô vọng. "Tại sao chúng ta lại ở đây?", "Chiến thắng này có ý nghĩa gì?", "Chúng ta có về được nhà không?" – những câu hỏi đó cứ luẩn quẩn trong tâm trí họ, không có lời đáp, chỉ có sự im lặng đáng sợ của Thăng Long rỗng tuếch.

Những cái chết bí ẩn trong rừng sâu đã trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng nhất, đáng sợ hơn bất kỳ lưỡi gươm nào, bởi chúng đến từ những thứ vô hình, không thể chống đỡ, không thể đoán trước. Không phải những vết chém chí mạng của đao kiếm hay mũi tên xuyên tim dứt khoát, mà là những cái chết đến từ những vết đốt sưng tấy, đau đớn, phù nề của ong độc khổng lồ khiến cơ thể sưng vù, khó thở, chết trong đau đớn; từ những mũi chông tẩm thuốc kịch độc khiến cơ thể co giật, tím tái, máu chảy ra từ miệng và mũi trước khi gục ngã; hay từ những cạm bẫy bất ngờ dưới lòng đất, những hố chông ngụy trang khéo léo khiến họ rơi xuống mà không kịp kêu một tiếng, tiếng xương gãy rắc rắc trong đêm tối.

Những cái chết đó không có danh dự, không có tiếng kèn tiễn đưa, không có sự công nhận của chiến trường. Chúng chỉ là những tiếng kêu thét đau đớn, những sự co giật bất lực rồi chìm vào im lặng vĩnh viễn, trong sự cô độc, giữa rừng sâu lạnh lẽo. Điều đó khiến những người sống sót cảm thấy bất lực và vô cùng sợ hãi, bởi họ không thể chiến đấu với một kẻ thù vô hình, không thể nhìn thấy, không thể chạm vào. Họ bắt đầu truyền tai nhau những câu chuyện rùng rợn về những linh hồn oan khuất của Đại Việt bị giết hại, về những con quỷ rừng đang săn lùng quân xâm lược, biến mỗi ngóc ngách của rừng sâu thành một địa ngục trần gian không lối thoát. Nhiều người còn tin rằng đây là sự trừng phạt của thần linh bản địa, một sự báo ứng cho những kẻ xâm lược.

Sự mệt mỏi và chán nản lan truyền nhanh như dịch bệnh trong hàng ngũ quân Nguyên, gặm nhấm ý chí của họ như chuột gặm kho lương. Những người lính không còn tin vào chiến thắng, không còn tin vào sức mạnh áp đảo của đế chế mình, không còn tin vào những lời hứa hẹn về chiến lợi phẩm hay vinh quang. Chúng chỉ muốn trở về nhà, thoát khỏi mảnh đất ma quái này, mảnh đất chỉ mang lại cái chết và sự khổ đau. Nhiều kẻ tìm cách đào ngũ, bỏ lại tất cả, chấp nhận cái chết dưới tay những người lính tuần tra của chính mình còn hơn là tiếp tục cuộc hành quân vô vọng, một cuộc hành trình không có điểm đến, không có tương lai. Mỗi buổi sáng, số lượng binh lính vắng mặt lại tăng lên, gây thêm nỗi lo lắng và sự hoang mang cho các chỉ huy.

Cảm xúc bao trùm trong quân Nguyên lúc này là nỗi nhớ nhà và sự tuyệt vọng cùng cực. Nỗi nhớ nhà khiến họ mất đi ý chí chiến đấu, bởi không còn mục tiêu nào lớn hơn việc được trở về bên gia đình, được ôm lấy những người thân yêu. Nó biến thành một nỗi ám ảnh, khiến họ không thể tập trung vào bất cứ điều gì khác ngoài mong muốn được sống sót trở về. Sự tuyệt vọng khiến họ mất đi hy vọng vào một tương lai tươi sáng, vào một chiến thắng nào đó. Họ chỉ thấy trước mắt là những trận chiến khốc liệt hơn, những cái chết đau đớn hơn, và một viễn cảnh không lối thoát. Tiếng khóc thút thít lén lút trong đêm, tiếng thở dài não nuột, và những ánh mắt vô hồn dáo dác nhìn về phương Bắc là những biểu hiện rõ rệt nhất của sự suy sụp này, một sự suy sụp không thể che giấu.

Các tướng lĩnh Nguyên Mông, từ Ô Mã Nhi hung hăng đến Phàn Tiếp mưu mẹo, cũng bắt đầu cảm thấy bất lực và cay đắng tột độ. Khuôn mặt chúng hằn rõ sự mệt mỏi, bất lực và tuyệt vọng, đôi khi còn có sự tức giận trộn lẫn với sợ hãi. Dù đã được báo cáo về chính sách "vườn không nhà trống" của Đại Việt từ các thám tử, nhưng việc trực tiếp chứng kiến Thăng Long hoàn toàn trống rỗng, không một bóng người, không một vật phẩm đáng giá là một cú sốc lớn, vượt xa mọi dự đoán của chúng. "Làm sao có thể như vậy? Một kinh đô lại không có gì? Người Đại Việt này điên rồi sao?", tiếng rít giận dữ của một vị tướng vang lên trong màn đêm, chỉ nhận lại sự im lặng đáng sợ. Sự thất vọng, tức giận bắt đầu bùng phát, kéo theo những cuộc tranh cãi và đổ lỗi nội bộ gay gắt trong các cuộc họp kín, làm suy yếu thêm sự gắn kết trong hàng ngũ chỉ huy. Chúng nhận ra mình đã bị Trần Quốc Tuấn dẫn dắt vào một cái bẫy hoàn hảo, một chiến lược "đói khát hóa" quân địch mà chúng chưa từng gặp phải trong lịch sử chinh phạt của mình.

Cảm xúc bao trùm không gian là sự u ám, lo lắng và tuyệt vọng cùng cực, như một cơn ác mộng không lối thoát, một gánh nặng đè nặng lên từng hơi thở. Không có niềm vui của kẻ chiến thắng, chỉ có sự nặng nề của gánh nặng trách nhiệm và nỗi sợ hãi về một tương lai mờ mịt, vô định. Quân Nguyên Mông đã không còn là đội quân bất khả chiến bại. Chúng đã trở thành những kẻ săn mồi kiệt sức, đang tự mình tiến vào một cái bẫy khổng lồ mà chúng không hề hay biết, một cái bẫy được giăng mắc bởi trí tuệ và ý chí sắt đá của cả một dân tộc.

Bóng đêm dày đặc bao phủ lên đoàn quân Nguyên, như một tấm màn đen khổng lồ che khuất tương lai đen tối của chúng. Không có ánh sao, không có ánh trăng, chỉ có những ngọn đuốc leo lét, yếu ớt soi sáng một phần con đường, khiến những bóng đen nhảy múa trên mặt đất càng thêm rùng rợn, méo mó như những con quỷ dữ đang vẫy gọi. Tiếng bước chân rầm rập của hàng vạn người và ngựa nghe nặng nề, lê lết. Tiếng vũ khí va chạm nhẹ, và những tiếng ho khan, rên rỉ, tiếng nôn ọe của lính bệnh là những âm thanh duy nhất phá vỡ sự tĩnh mịch chết người, như bản nhạc của sự tuyệt vọng vang lên trong đêm, báo hiệu một kết thúc đã được định đoạt.

Thăng Long hiện ra trong màn đêm, không phải là một kinh thành rực rỡ ánh đèn, đầy ắp chiến lợi phẩm mà chúng từng mơ ước, mà chỉ là một khối kiến trúc khổng lồ chìm trong bóng tối, im lìm như một nấm mồ chôn vùi mọi hy vọng. Quân Nguyên Mông đã đến được đích, nhưng đích đến này lại không phải là chiến thắng mà là một khởi đầu cho sự diệt vong đã được Đại Việt định đoạt từ lâu.

Lời bình: Hồi 116 đã hé lộ một khía cạnh tâm lý của cuộc chiến, nơi mà tinh thần đã trở thành một yếu tố quyết định. Các binh lính Nguyên đang chìm trong sự mệt mỏi, chán nản, và nỗi nhớ nhà da diết. Những trận đánh bất tận và những cái chết bí ẩn trong rừng sâu đã đẩy chúng vào trạng thái tuyệt vọng cùng cực, không còn thiết tha chiến đấu. Đây chính là thành quả của chiến lược toàn diện của Trần Quốc Tuấn, không chỉ đánh bại kẻ thù trên chiến trường mà còn nghiền nát ý chí và tinh thần của chúng. Quân Nguyên Mông đã hoàn toàn bị sa lầy trong nỗi ám ảnh mang tên Đại Việt, và chuẩn bị đón nhận số phận cuối cùng của mình.