Màn sương mịt mờ vẫn giăng mắc trên dòng sông, dày đặc đến nỗi dường như có thể nắm bắt được, phủ kín vạn vật trong một bức màn hư ảo, chỉ để lộ những hình bóng lờ mờ, mờ ảo như trong cõi mộng. Từng hạt sương li ti đọng trên những ngọn cỏ úa tàn, trên những chiếc lá cây còn sót lại sau bão táp. Tiếng nước chảy xiết hòa lẫn tiếng rì rầm của gió thổi qua những tán lá cây cổ thụ rậm rạp trên bờ, tạo nên một bản giao hưởng của sự tĩnh mịch, đôi khi xen lẫn tiếng va đập của những cành cây khô gãy, làm tăng thêm sự hồi hộp đến nghẹt thở. Hơi lạnh từ mặt nước bốc lên, thấm vào da thịt, buốt giá đến tận xương tủy. Trần Quốc Tuấn, trong lốt lão đò gầy gò, lưng còng, chiếc áo nâu sờn bạc đã ngấm đầy hơi nước, vẫn bất động bên chiếc thuyền nan cũ kỹ, đôi mắt tinh anh lẩn dưới vành nón lá sờn cũ, tập trung lắng nghe từng âm thanh dù là nhỏ nhất, từng tiếng động vọng lại từ màn sương. Ông biết thời khắc quyết định đã đến rất gần, như một mũi tên đã được đặt vào dây cung, chỉ chờ được buông.

Rồi, từ trong màn sương dày đặc, những tiếng bước chân nặng nề, dồn dập bắt đầu vọng lại, mỗi lúc một gần hơn, rõ ràng hơn, như tiếng trống dồn trong lòng đất. Tiếng vó ngựa lạch cạch trên nền đá, tiếng giáp sắt va vào nhau khô khốc của những kẻ đang cố gắng bước đi, và cả những tiếng ho khan xé phổi, tiếng rên rỉ mệt mỏi, tiếng thở dốc nặng nhọc của binh lính Nguyên Mông vang lên, cắt ngang sự tĩnh lặng của buổi sớm, phá vỡ sự yên bình giả tạo của dòng sông. Một toán quân Nguyên, khoảng vài chục tên, với quân phục rách rưới, tả tơi, lấm lem bùn đất và vết máu khô, khuôn mặt hốc hác, nhợt nhạt vì đói khát, bệnh tật và kiệt sức, bất ngờ hiện ra từ làn sương. Chúng là những kẻ may mắn sống sót sau hàng loạt trận thua tan tác trên đất Đại Việt, giờ đây chỉ còn là cái bóng mờ nhạt của đạo quân hùng mạnh ngày nào, mang trong mình sự nóng vội muốn thoát thân và nỗi tuyệt vọng bị dồn đến chân tường. Ánh mắt chúng đảo liên tục, đầy cảnh giác nhưng cũng đầy mệt mỏi.

Thấy bóng thuyền và lão đò lờ mờ hiện ra trong sương, như một tia hy vọng cuối cùng, viên Tướng Nguyên cầm đầu, một gã đàn ông vạm vỡ nhưng đôi mắt trũng sâu vì mệt mỏi và thất bại, bộ râu lởm chởm, khô cứng vì gió bụi, vội vã thúc ngựa tiến lên, lao thẳng về phía bờ sông. Hắn ném một cái nhìn nghi ngờ nhưng nhanh chóng bị xua đi bởi sự gấp gáp, rồi giọng khàn đặc, đầy vẻ hung dữ nhưng cũng thấm đẫm sự mệt mỏi và van nài vang lên: "Này lão đò kia! Có phải bến này là đường ra biển gần nhất không? Mau nói! Đừng hòng giấu giếm, nếu không muốn bị băm vằm!" Hắn không giấu nổi vẻ chủ quan, coi thường lão đò gầy gò, yếu ớt trước mặt, vốn nghĩ rằng một lão già chất phác, lam lũ sẽ không thể gây nguy hiểm hay có mưu đồ gì. Sự kiêu ngạo cố hữu của kẻ chiến thắng đã bị dập tắt bởi chuỗi thất bại, nhưng sự tự mãn và khinh địch, một vết tích khó phai mờ của kẻ bề trên, vẫn còn đó, che mờ lý trí hắn, khiến hắn không thể nhìn rõ được sự nguy hiểm đang tiềm ẩn.

Trần Quốc Tuấn ngẩng đầu lên một cách chậm rãi, vẻ mặt bình tĩnh đến lạ lùng, như một lão đò thực sự đang mơ màng sau một đêm dài làm việc hoặc một giấc ngủ chập chờn trên thuyền. Ông khẽ ho khan một tiếng, che miệng bằng một bàn tay chai sạn, gân guốc. Giọng nói trầm ấm nhưng lại có vẻ hơi chậm chạp, khàn đặc như của một người già cả, vang lên giữa không gian tĩnh mịch của dòng sông, mỗi từ như được cân nhắc kỹ lưỡng: "Ài... Thưa các quan lớn, đúng là bến này có thể ra biển được, nhưng đường đi hiểm trở lắm, lại còn xa xôi vạn dặm. Phải qua mấy con sông lớn, lạch nhỏ chằng chịt, sương mù dày đặc thế này thì dễ lạc lắm, dễ sa vào bãi bùn lắm." Ông vừa nói vừa dùng tay gãi gãi đầu, làm ra vẻ bối rối, chân chất, ánh mắt hơi cụp xuống, khiến viên tướng Nguyên càng thêm tin tưởng vào sự ngây thơ, không đáng ngờ của lão. Hắn hoàn toàn không nhận ra rằng mình đang đứng trước một trong những thiên tài quân sự vĩ đại nhất của Đại Việt.

"Đừng vòng vo! Mau chỉ đường! Ta phải ra biển cho nhanh! Ngươi có biết con đường nào nhanh nhất không, lão già?" Viên tướng Nguyên thúc giục, tỏ vẻ mất kiên nhẫn, bàn tay đặt sẵn lên chuôi kiếm, ánh mắt lóe lên vẻ đe dọa. "Đừng thử thách sự kiên nhẫn của ta!"

Trần Quốc Tuấn khẽ nheo mắt, ra vẻ suy nghĩ, khuôn mặt nhăn nheo càng thêm trầm tư. Ông nhìn về phía thượng nguồn, nơi dòng sông trông có vẻ rộng lớn và êm đềm hơn, ánh mắt lướt qua nhanh chóng. Rồi, ông chậm rãi quay sang, ngón tay gầy gò, thô ráp chỉ về một nhánh sông nhỏ hơn, bị che khuất gần như hoàn toàn bởi bụi cây rậm rạp và màn sương dày đặc, mà chỉ những người thông thạo địa hình, đã sống cả đời với sông nước mới biết lối vào. "Quan lớn muốn nhanh thì cứ theo nhánh sông này. Đây là Lạch Nước Xoáy, tuy nhỏ nhưng thẳng ra biển hơn con sông lớn kia nhiều. Dân làng tôi vẫn hay dùng đường này để tránh lũ mỗi khi nước lên, hoặc để đi chợ sớm hơn. Chỉ tội, khúc đầu hơi hẹp, lại lắm ghềnh đá ngầm, xoáy nước, cần người quen sông nước dẫn lối thì mới đi được, nếu không thì dễ lật thuyền lắm." Ông nhấn mạnh chi tiết về "người quen sông nước", như một lời mời gọi không thể chối từ.

Lời nói của ông, tuy có vẻ chất phác, mang đầy vẻ quan tâm của một người dân địa phương, nhưng lại chứa đựng sự lừa dối khéo léo đến mức tài tình, không thể phát hiện. Ông không trực tiếp nói dối, nhưng lại khéo léo lái hướng đi của kẻ thù vào con đường chết. Lạch Nước Xoáy mà ông nhắc đến không phải là đường ra biển nhanh nhất hay an toàn nhất, mà là một con sông đầy hiểm nguy, với dòng chảy xiết như vũ bão, nhiều xoáy nước ngầm có thể cuốn phăng mọi thứ, và đặc biệt là những bãi lầy ngập bùn ở cuối nguồn, nơi thuyền bè dễ dàng bị mắc cạn và nhấn chìm không dấu vết, biến thành mồ chôn tập thể. Hơn nữa, việc ông nhấn mạnh "cần người quen sông nước dẫn lối" chính là lời mời gọi chí tử, mời gọi chúng lên thuyền của mình, nơi ông sẽ nắm giữ hoàn toàn quyền kiểm soát sinh mạng của chúng.

Viên tướng Nguyên, trong cơn vội vã muốn thoát khỏi địa ngục Đại Việt và sự chủ quan cố hữu, không mảy may nghi ngờ. Hắn nhìn theo hướng tay của lão đò, thấy nhánh sông quả thực có vẻ ngắn hơn, lại còn được "người dân địa phương" xác nhận là "đường tắt", một lối thoát mà chúng khao khát. Hắn nghĩ đây là may mắn trời ban, một phao cứu sinh giữa biển khơi tuyệt vọng, không biết rằng mình đang lao đầu vào chỗ chết đã được sắp đặt sẵn. "Vậy thì tốt! Ngươi, lão đò, lên thuyền dẫn đường cho chúng ta! Ngươi sẽ được trọng thưởng! Nhanh lên!" Hắn ra lệnh, kèm theo một cử chỉ thúc giục, gạt phắt mọi nghi vấn nhỏ nhoi nào còn sót lại trong đầu, không hề nhận ra sự diễn xuất tài tình của kẻ địch đang đứng ngay trước mặt, mỉm cười trong lòng.

Trần Quốc Tuấn cúi đầu, ra vẻ phục tùng tuyệt đối. "Vâng, vâng, quan lớn cứ yên tâm. Tôi xin hết lòng dẫn đường cho các vị." Nụ cười mỉm thoáng qua trên môi ông, một nụ cười ẩn chứa sự sắc bén của trí tuệ và niềm tin chiến thắng tuyệt đối. Ông bước lên thuyền, cầm chắc mái chèo, chờ đợi toán quân Nguyên Mông ùn ùn kéo xuống, lấp đầy chiếc thuyền nan nhỏ bé, không hề hay biết rằng mình đang giao phó sinh mạng vào tay tử thần, vào tay một vị tướng tài ba đang che giấu thân phận để đẩy chúng vào con đường diệt vong không lối thoát. Dòng sông mịt mờ vẫn lẳng lặng chảy, những làn sương tiếp tục cuộn tròn, như đang chờ đợi những con mồi đầu tiên sập bẫy, hoàn tất số phận đã được định đoạt.