Trong khi đạo quân Nguyên Mông khổng lồ đang rầm rập tập kết, tiếng trống trận dồn dập vang vọng khắp các doanh trại, và kế hoạch xâm lược Đại Việt đã được định hình một cách tàn độc tại Kim Luân Điện, Hốt Tất Liệt không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự đơn thuần. Với sự xảo quyệt vốn có của một kẻ chinh phạt lão luyện, một bậc thầy về chiến tranh tâm lý và tình báo, hắn còn sử dụng một chiến thuật tinh vi hơn, mang tính chất "tiên phong" trước khi đại quân xuất phát: đó là cử các sứ giả thám thính đến Đại Việt để thu thập thông tin và gây nhiễu loạn.

Đây không phải là những sứ giả ngang ngược, hống hách, mang theo chiếu thư đe dọa như Sài Thung – kẻ đã thất bại thảm hại và mang về tin tức động trời. Thay vào đó, chúng là những kẻ được huấn luyện bài bản, tinh thông nhiều ngôn ngữ và tập tục địa phương, mang theo những vỏ bọc tinh vi, được xây dựng công phu để che giấu mục đích thực sự của mình. Mỗi tên là một diễn viên tài tình trên sân khấu lớn của cuộc chiến tranh.

Chúng giả danh thương nhân, mang theo những mặt hàng quý hiếm từ phương Bắc như lụa là, gấm vóc, trà thơm, thuốc quý, đồ trang sức lấp lánh để buôn bán ở các chợ lớn sầm uất của Thăng Long và các đô thị ven biển. Chúng giao lưu với các thương lái địa phương, mời rượu, trò chuyện thân mật, học hỏi cách thức kinh doanh, và đặc biệt là lắng nghe mọi câu chuyện phiếm, mọi lời than vãn, mọi thông tin không chính thức tuôn ra từ những quán trà, những gánh hàng rong. Chúng không chỉ bán hàng mà còn "mua tin".

Lại có kẻ giả danh học giả, ăn mặc giản dị, mang theo sách vở và bút nghiên, tỏ vẻ quan tâm sâu sắc đến văn hóa, thơ phú Đại Việt, đến lịch sử và phong tục tập quán. Chúng tìm cách tiếp cận các văn sĩ, quan lại có học thức, thậm chí là các nhà sư trong chùa chiền để trao đổi học thuật, bình thơ, luận đạo. Qua những cuộc trò chuyện tưởng chừng vô thưởng vô phạt, chúng khéo léo khai thác thông tin về tình hình chính trị, mối quan hệ giữa các tông thất, những bất đồng trong triều đình, hay thậm chí là tâm tư của giới sĩ phu. Chúng còn tìm cách tiếp cận các bản đồ cũ, các ghi chép về địa lý, thủy văn để sao chép hoặc ghi nhớ.

Mục đích chính của những sứ giả này là thám thính tình hình Đại Việt một cách toàn diện và bí mật nhất. Chúng len lỏi vào từng ngõ ngách của kinh thành Thăng Long, từ những con phố đông đúc đến những khu dân cư hẻo lánh, lắng nghe mọi câu chuyện, từ những lời xì xào của dân chúng về giá cả sinh hoạt, mùa màng, đến những thông tin được đồn thổi từ các quan lại về những cuộc cải cách, những thay đổi trong bộ máy triều đình. Chúng tìm hiểu về tình hình chính trị: liệu triều đình có đang bất ổn hay không, các phe phái có chia rẽ, có mâu thuẫn nội bộ nào có thể bị lợi dụng. Chúng cũng cố gắng nắm bắt tinh thần của dân chúng: liệu họ có sợ hãi quân Nguyên đến mức muốn đầu hàng để tránh chiến tranh, hay có ý chí kháng cự mạnh mẽ, sẵn sàng đứng lên bảo vệ đất nước. Mỗi thông tin, dù nhỏ nhặt nhất, cũng được chúng ghi chép cẩn thận, mã hóa và gửi về Đại Đô.

Đặc biệt, trọng tâm của việc thám thính là địa hình và khả năng phòng thủ của Đại Việt. Những kẻ giả danh thương nhân sẽ đi lại trên các con đường lớn, qua các vùng nông thôn, ven sông, ven biển, ghi nhớ từng con sông, từng cây cầu, từng dãy núi hiểm trở, từng con đèo, từng bãi biển có thể đổ bộ. Chúng đánh giá địa thế của các cửa ải biên giới, các vị trí có thể đóng quân, các con đường hành quân thuận lợi hay khó khăn cho kỵ binh, cho bộ binh, cho việc vận chuyển lương thảo. Những kẻ giả danh học giả thì tìm cách tiếp cận các quan lại phụ trách địa lý, bản đồ, hoặc thậm chí là các cựu binh có kinh nghiệm chiến trường để khai thác thông tin về những trận đánh cũ, những điểm yếu trong phòng thủ, những con đường bí mật hay những vùng đất dễ bị cô lập. Chúng còn quan tâm đến hệ thống đồn bốt, thành lũy, kho lương, và đặc biệt là hệ thống sông ngòi, thủy triều, luồng lạch, bãi cọc – những yếu tố sống còn trong chiến tranh thủy.

Tuy nhiên, mọi mưu đồ xảo quyệt đều khó lòng qua mắt được sự cảnh giác của người Đại Việt, đặc biệt là những người con của sông nước như Yết Kiêu. Với sự nhạy bén trời phú, kinh nghiệm dày dặn với sông nước, và trực giác của một chiến binh dày dạn, Yết Kiêu đã sớm nhận ra những dấu hiệu bất thường. Dù không có chỉ thị trực tiếp từ Trần Quốc Tuấn về việc thám thính của kẻ địch, hắn vẫn âm thầm tăng cường sự cảnh giác ở các vùng cửa biển quan trọng, những con sông lớn, và đặc biệt là những con lạch dẫn vào Bạch Đằng Giang, nơi có vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng. Hắn nhận thấy những "thương nhân" mới đến thường có ánh mắt khác lạ, không tập trung vào việc buôn bán mà lại hay quan sát địa hình một cách tỉ mỉ, hay hỏi han về các tuyến đường thủy. Những "học giả" thì quan tâm quá mức đến các con sông, các bản đồ cũ, và các thông tin về thủy triều, điều mà một học giả bình thường ít khi để ý sâu sắc đến vậy.

Yết Kiêu đã từng tiếp xúc với một vài kẻ trong số đó. Với vẻ ngoài chất phác, thật thà của người dân sông nước, hắn ta giả vờ thân thiện, tiếp chuyện cởi mở, thậm chí còn nhiệt tình cung cấp những thông tin sai lệch, những bản đồ giả, hoặc đánh lạc hướng chúng bằng những câu chuyện mê tín, những truyền thuyết địa phương. Đồng thời, hắn ta theo dõi từng cử chỉ, từng biểu hiện nhỏ nhất trên khuôn mặt chúng, lắng nghe từng câu hỏi ngụ ý. Hắn nhận ra rằng, dù vỏ bọc có tinh vi đến mấy, ánh mắt của những kẻ được huấn luyện để thám thính vẫn không thể che giấu được sự sắc sảo, sự cảnh giác cố hữu và mục đích ẩn giấu của chúng. Chúng không phải là những kẻ bình thường, mà là những tai mắt của kẻ thù. Sự xảo quyệt của bọn sứ giả thám thính không thể qua mắt được sự tinh tường và cảnh giác bẩm sinh của người con sông nước đã gắn bó cả đời với từng con sóng, từng ngọn gió trên biển cả và sông ngòi.

Trần Quốc Tuấn, dù đang ẩn mình tại Bạch Đằng Giang để chuẩn bị cho kế hoạch phòng thủ tối mật, vẫn được báo cáo đầy đủ và chi tiết về hoạt động của những kẻ này thông qua mạng lưới tình báo do chính chàng thiết lập. Chàng ra lệnh cho Yết Kiêu và Dã Tượng cùng các tướng lĩnh khác tăng cường tuần tra, giám sát bí mật, đồng thời tung ra những tin tức giả mạo, những thông tin nhiễu loạn để đánh lừa kẻ địch, khiến chúng rơi vào mê trận thông tin. Chàng hiểu rằng, đây là động thái tất yếu và đầu tiên trước một cuộc chiến lớn, và sự hiện diện của những kẻ thám thính này càng khẳng định kế hoạch xâm lược của Nguyên Mông đã thực sự bắt đầu, không còn là những lời đồn thổi.

Bề ngoài, Đại Việt vẫn bình yên, cuộc sống vẫn diễn ra như thường lệ, nhưng sâu bên trong, một mạng lưới cảnh giác đã được giăng ra khắp nơi, từ kinh thành đến các làng mạc biên giới, từ các con đường bộ đến các cửa sông, cửa biển. Mỗi ánh mắt lạ, mỗi câu hỏi bất thường, mỗi hành động khả nghi đều được ghi nhận, phân tích và báo cáo về trung tâm. Dù sứ giả thám thính có xảo quyệt đến mấy, dù chúng có mang theo vỏ bọc tinh vi đến đâu, nhưng sự thông minh, lòng yêu nước và ý chí bảo vệ giang sơn của người Đại Việt sẽ không để chúng dễ dàng đạt được mục đích. Cuộc chiến tình báo, một cuộc đối đầu thầm lặng nhưng khốc liệt, đã bắt đầu, trước cả khi tiếng vó ngựa Nguyên Mông vang dội trên đất Đại Việt, báo hiệu cơn bão lửa đang đến gần. Đại Việt đã sẵn sàng cho một cuộc chiến không khoan nhượng, từ chiến trường thực địa đến chiến trường thầm lặng của thông tin.