Sau buổi trình bày "Đồ trận Thăng Long" đầy ấn tượng và chi tiết đến từng ngóc ngách địa hình, một buổi họp kín hơn được triệu tập ngay sau đó. Chỉ những người đứng đầu triều đình và các tướng lĩnh chủ chốt, những người có thể nắm bắt và thực hiện những kế sách sâu xa, bí mật nhất, mới có mặt. Trong không khí nghiêm mật và tĩnh lặng đến mức có thể nghe rõ tiếng hít thở, Trần Quốc Tuấn tiếp tục trình bày kế hoạch cốt lõi, linh hồn của toàn bộ cuộc kháng chiến, là chìa khóa để đánh bại kẻ thù hùng mạnh: chiến lược "Thanh dã" (vườn không nhà trống) và "Dụ địch vào lòng tử địa".
Chàng Quốc công Tiết chế, với vóc dáng tuy không đồ sộ nhưng toát lên một khí chất lẫm liệt, một trí tuệ sắc bén, đứng trước bản đồ Đại Việt được trải rộng trên một cái bàn dài, được chiếu sáng bởi ánh nến. Ánh mắt chàng quét qua từng gương mặt đang chăm chú lắng nghe, đầy kỳ vọng và một chút lo âu: từ Thượng hoàng Trần Thủ Độ điềm tĩnh, khuôn mặt nhăn nheo nhưng ánh mắt sắc sảo; đến vua Trần Thánh Tông đầy tin tưởng, ngẩng cao đầu lắng nghe; và các tướng lĩnh gạo cội như Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải, Thượng tướng Thái sư Trần Nhật Duật, những người đã từng vào sinh ra tử trên chiến trường. Ai nấy đều cảm nhận được tầm quan trọng của những lời sắp được thốt ra, những lời có thể định đoạt vận mệnh của cả một dân tộc.
"Tâu bệ hạ, thưa chư vị," Trần Quốc Tuấn bắt đầu, giọng chàng trầm ấm nhưng vang vọng, đủ sức xuyên thấu mọi lo âu, "kẻ thù hùng mạnh, binh lực gấp nhiều lần chúng ta. Nếu ta cố sức chống cự ngay từ biên cương, hay cố thủ trong thành trì theo lối đánh thông thường, chi bằng là tự tay dâng mạng cho chúng, tự đưa mình vào chỗ chết. Quân Nguyên Mông mạnh nhất là kỵ binh trên đồng bằng rộng lớn, sở trường của chúng là tốc độ và sức công phá như vũ bão. Nếu ta cho chúng thỏa sức vẫy vùng, chúng ta sẽ sớm thất bại, không có đường thoát."
Chàng ngừng một lát, ánh mắt kiên định hơn bao giờ hết, như đã nhìn thấy rõ con đường phía trước. "Vì vậy, kế sách của thần là Thanh dã và Dụ địch vào lòng tử địa."
Một sự tĩnh lặng bao trùm khắp căn phòng. "Thanh dã" thì mọi người đã phần nào nắm được qua bản đồ phòng thủ Thăng Long mà chàng vừa trình bày, nhưng "Dụ địch vào lòng tử địa" lại là một khái niệm mới mẻ, đầy táo bạo, thậm chí có phần điên rồ, khiến mọi người vừa kinh ngạc vừa tò mò không biết chàng sẽ giải thích ra sao.
Quốc Tuấn tiếp tục giải thích cặn kẽ cách dụ quân Nguyên vào sâu nội địa, từng bước một, như đang vẽ ra một ván cờ lớn mà mỗi nước đi đều đã được tính toán kỹ lưỡng, không bỏ sót bất kỳ khả năng nào.
"Để dụ được địch, trước hết chúng ta phải tước đi mọi thứ chúng có thể dùng để sống sót trên đất ta." Quốc Tuấn chỉ vào những vùng đất màu mỡ ở phía Bắc và quanh Thăng Long trên bản đồ. "Khi quân Nguyên tiến vào, chúng ta sẽ thực hiện 'vườn không nhà trống' một cách triệt để nhất, không để lại bất cứ thứ gì. Dân chúng sẽ được lệnh sơ tán sâu vào rừng núi hiểm trở, hoặc đến những vùng đất an toàn hơn ở phía Nam, nơi quân Nguyên khó lòng tới được. Gia súc, lương thực, của cải quý giá, mọi thứ đều phải mang đi hết, hoặc phá hủy, chôn giấu không để lại dấu vết. Các thành quách, làng mạc, nhà cửa không thể giữ được thì phải đốt trụi, không để quân địch có nơi trú ẩn hay lợi dụng. Giếng nước phải lấp, đồng ruộng phải bỏ hoang."
Chàng giải thích thêm, giọng đầy lý lẽ: "Quân Nguyên Mông, dù mạnh đến đâu, dù có quân số đông đảo, cũng cần lương thực và nước uống để duy trì chiến đấu. Hàng chục vạn quân không thể mang theo đủ lương thảo cho một cuộc chiến kéo dài trên một vùng đất lạ. Chúng ỷ lại vào việc cướp bóc, trưng thu của cải của ta để tự nuôi sống, để tiếp tế cho chính chúng. Nếu chúng ta khiến chúng không thể tìm thấy bất cứ thứ gì, binh lính của chúng sẽ kiệt sức vì đói khát, tinh thần sẽ suy sụp nhanh chóng khi không có gì để cướp bóc, không có nơi để nghỉ ngơi."
"Đây là một sự hy sinh lớn lao của dân chúng," Quốc Tuấn trầm giọng, gương mặt lộ rõ vẻ đau đáu, "nhưng nó là cái giá phải trả để đổi lấy chiến thắng, để giữ lấy độc lập. Dân chúng có thể chịu khổ một thời gian, phải rời bỏ nhà cửa, nhưng sẽ không mất nước. Nếu mất nước, mọi thứ đều sẽ mất, và chúng ta sẽ mãi mãi làm nô lệ!"
Lời giải thích đầy thuyết phục của Quốc Tuấn khiến các quan lại và vương hầu không khỏi thán phục. Họ hiểu rằng, đây là một quyết định tàn khốc, đòi hỏi sự hy sinh lớn lao từ người dân, nhưng lại là con đường duy nhất, con đường sống còn để làm suy yếu kẻ địch từ bên trong, từ chính cái dạ dày của chúng.
"Khi quân Nguyên Mông tràn vào, chúng ta sẽ không cố thủ các thành lũy nhỏ lẻ một cách vô vọng. Các pháo đài biên giới chỉ có nhiệm vụ cầm chân địch một thời gian ngắn, gây thiệt hại ban đầu và thu thập thông tin tình báo quý giá. Sau đó, quân ta sẽ chủ động rút lui, tránh giao chiến trực diện với mũi nhọn của chúng, tránh những cuộc đối đầu mà ta không có lợi thế." Quốc Tuấn di chuyển tay trên bản đồ, vạch ra các tuyến đường rút lui đã được chuẩn bị sẵn, tránh xa những vùng đồng bằng rộng lớn mà kỵ binh Nguyên Mông có thể phát huy sức mạnh tối đa.
"Chúng ta sẽ không tranh giành từng tấc đất một cách vô ích. Hãy để chúng tiến sâu vào nội địa, tiến vào những vùng mà chúng không quen thuộc, nơi địa hình trở nên phức tạp hơn. Đây chính là yếu tố cốt lõi của việc 'dụ địch vào lòng tử địa'."
Chàng giải thích rằng, việc quân Nguyên tiến sâu vào nội địa mà không gặp sự kháng cự đáng kể ban đầu sẽ khiến chúng nảy sinh tâm lý chủ quan, nghĩ rằng Đại Việt yếu kém và dễ dàng bị chinh phục. Chúng sẽ càng dấn sâu, càng bị kéo dài đội hình, càng xa rời hậu phương và đường tiếp tế chính, trở nên đơn độc và dễ bị tổn thương.
"Đại Việt ta có địa hình rừng núi hiểm trở, sông ngòi chằng chịt, là những thứ mà quân Nguyên chưa từng đối mặt. Đây chính là vũ khí lợi hại nhất của chúng ta." Quốc Tuấn chỉ vào các dãy núi trùng điệp, các con sông cuồn cuộn, đặc biệt là sông Hồng và các nhánh của nó, những nơi đã được tính toán kỹ lưỡng để biến thành bãi chiến trường của địch. "Chúng ta sẽ dụ chúng vào những nơi mà chúng sẽ bị tiêu hao lực lượng. Rừng rậm sẽ trở thành nơi phục kích lý tưởng cho quân bộ của ta, nơi những toán quân nhỏ có thể xuất hiện bất ngờ và biến mất như bóng ma. Các con sông, con suối sẽ là nơi thủy quân của chúng ta phát huy sở trường, còn thủy quân địch sẽ gặp vô vàn khó khăn, không quen thuộc địa hình, dễ bị mắc cạn."
Chàng đi sâu vào việc phân tích cách quân Nguyên sẽ bị tiêu hao sinh lực từng chút một:
Thiếu lương thực và nước uống: Sau khi "thanh dã" một cách triệt để, chúng sẽ phải mang vác lương thảo đi rất xa, hoặc phải tự tìm kiếm trong một đất nước bị phá hoại. Điều này sẽ làm giảm tốc độ hành quân một cách đáng kể, làm kiệt sức binh lính và ngựa chiến, khiến chúng không còn sức để chiến đấu.
Bệnh tật và khí hậu: Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, bệnh sốt rét hoành hành, các loại côn trùng độc hại ở phương Nam sẽ là kẻ thù vô hình nhưng cực kỳ đáng sợ đối với quân Nguyên Mông, vốn quen với khí hậu khô hanh, lạnh giá ở phương Bắc. Chúng sẽ bị dịch bệnh hoành hành, làm giảm sức chiến đấu, gây hoang mang và tuyệt vọng.
Địa hình hiểm trở: Rừng rậm, núi non, đầm lầy, sông ngòi chằng chịt sẽ cản trở nghiêm trọng bước tiến của kỵ binh Nguyên Mông, khiến sở trường của chúng trở thành bất lợi. Những con đường sẽ trở nên lầy lội, hiểm trở, khiến xe lương và đại pháo của chúng khó lòng di chuyển, làm chậm bước tiến và tạo cơ hội cho ta tấn công.
Quấy phá liên tục: Các đội quân nhỏ của Đại Việt, đặc biệt là dân quân tự vệ, sẽ liên tục quấy phá, tập kích bất ngờ vào các đoàn quân lẻ, các tuyến tiếp tế, không cho quân địch có phút giây nào yên ổn. Chúng sẽ bị tấn công cả ngày lẫn đêm, kiệt sức về thể chất và tinh thần, không còn phân biệt được đâu là địch, đâu là ta.
"Khi chúng ta dụ chúng vào sâu nội địa," Quốc Tuấn chỉ vào vùng trung tâm Đại Việt, nơi Thăng Long tọa lạc, "chúng sẽ bị bao vây bởi địa hình hiểm trở, bị bao vây bởi cái đói, cái khát, cái bệnh tật, và bị bao vây bởi lòng căm thù sục sôi của nhân dân. Đây chính là 'lòng tử địa' mà chúng ta tạo ra cho chúng, một cái bẫy khổng lồ không lối thoát."
"Chỉ khi nào quân Nguyên Mông đã kiệt sức, tinh thần suy sụp, đội hình rối loạn, lúc đó chúng ta mới tổ chức phản công toàn diện, tung ra đòn quyết định." Quốc Tuấn nhấn mạnh, giọng chàng đầy kiên quyết, "Chúng ta sẽ đợi chờ thời cơ chín muồi, khi chúng đã mệt mỏi, chán nản, chỉ muốn rút lui. Lúc đó, chúng ta sẽ tung đòn quyết định, biến sự rút lui của chúng thành một cuộc tháo chạy thảm hại."
Chàng đưa ra những phân tích sâu sắc về thời điểm, về địa điểm, và cách thức phản công. Trọng tâm vẫn là trận thủy chiến ở Bạch Đằng Giang, nơi "lưới rồng" của Yết Kiêu đã được chuẩn bị một cách bí mật và tỉ mỉ. Trần Quốc Tuấn giải thích cách thủy quân Đại Việt sẽ dụ hạm đội Nguyên Mông vào bãi cọc ngầm khi thủy triều lên, rồi khi nước rút, cọc sẽ nhô lên, khiến thuyền địch mắc kẹt, không thể di chuyển. Khi đó, thủy quân và bộ binh Đại Việt sẽ hợp sức tấn công, biến dòng sông thành mồ chôn quân thù, một cái bẫy hoàn hảo.
Cả hội trường im phăng phắc. Mọi người đều đang bị cuốn hút bởi sự logic chặt chẽ, sự táo bạo phi thường và tầm nhìn xa của kế sách. Sự kinh ngạc hiện rõ trên từng khuôn mặt, từ những tướng lĩnh dày dạn kinh nghiệm đến những quan văn lão thành. Có những người ban đầu còn hoài nghi về việc rời bỏ kinh đô, nhưng khi nghe Quốc Tuấn phân tích cặn kẽ, họ không thể không khâm phục trước trí tuệ phi thường của chàng. Kế sách này không chỉ là một kế hoạch quân sự mà còn là một nghệ thuật biến bất lợi thành lợi thế, biến cái chết thành sự sống, biến sự hy sinh thành chiến thắng.
Trần Thánh Tông nhìn Quốc Tuấn với ánh mắt đầy tự hào và tin tưởng. "Quốc Tuấn quả là thiên tài!" Ngài thầm nghĩ, lòng tràn ngập niềm hy vọng. Trần Thủ Độ, người vốn nổi tiếng nghiêm khắc và kiệm lời, cũng khẽ gật đầu, một nụ cười hiếm hoi nở trên môi. Ông đã nhìn thấy ở Quốc Tuấn một vị tướng lĩnh kiệt xuất, vượt xa mong đợi, xứng đáng là trụ cột của vương triều.
Kế sách "Thanh dã" và "Dụ địch vào lòng tử địa" của Trần Quốc Tuấn không chỉ đơn thuần là chiến thuật mà còn là một triết lý chiến tranh sâu sắc, dựa trên sự hiểu biết sâu sắc về địa hình, khí hậu, và đặc biệt là lòng dân. Nó đòi hỏi sự hy sinh lớn lao của toàn dân, sự kiên nhẫn phi thường của quân đội, và lòng tin tuyệt đối vào người lãnh đạo. Nhưng quan trọng hơn, nó đã cung cấp cho Đại Việt một con đường rõ ràng, một niềm hy vọng mãnh liệt để đối mặt với đế quốc Nguyên Mông hùng mạnh nhất thế giới. Kế sách này đã biến toàn bộ lãnh thổ Đại Việt thành một chiến trường khổng lồ, nơi mỗi tấc đất, mỗi dòng sông đều là một cái bẫy chết người dành cho kẻ thù xâm lược. Niềm tin tưởng vào tài năng của Quốc Tuấn không chỉ dừng lại ở triều đình, mà nó sẽ lan tỏa ra toàn dân, tạo nên sức mạnh đoàn kết không thể phá vỡ, một sức mạnh vô song. Đó là chìa khóa để Đại Việt đứng vững trước cơn bão táp sắp ập đến.