Cuộc truy đuổi kéo dài như một dải lụa đen không bao giờ dứt, đã đẩy quân Nguyên Mông vào sâu trong lòng rừng rậm Đại Việt, nơi không khí đặc quánh mùi ẩm mục và sự tuyệt vọng. Bảy ngày qua, bầu trời cứ âm u, nặng trĩu những đám mây chì, không một tia nắng nào lọt qua tán cây cổ thụ để hong khô mặt đất. Nguồn nước cạn kiệt, những con suối khô khốc trơ đáy sỏi đá lởm chởm, và những hồ nước nhỏ thì đục ngầu, tanh tưởi, phủ đầy rêu và xác côn trùng. Quân Nguyên, vốn quen với thảo nguyên bao la, với những con sông lớn và những hồ nước trong vắt, nay bị kèn chặt giữa trùng trùng điệp điệp cây cối, bị cái nóng ẩm ướt và sự thiếu nước hành hạ đến tột cùng. Môi họ nứt nẻ, đôi khi rướm máu, cổ họng khô rát, cào xé như có gai đâm, và những cơn khát cháy bỏng thiêu đốt ruột gan, khiến đầu óc quay cuồng. Tiếng rên rỉ yếu ớt, tiếng ho khan bật ra từ lồng ngực khô héo, và tiếng vó ngựa lạo xạo trên lá khô đã thay thế những tiếng reo hò chiến thắng vang dội thuở nào. Bọn chúng trở nên cáu bẳn, đánh nhau vì một vũng nước đọng nhỏ nhoi, đôi mắt lờ đờ, vô hồn nhìn lên bầu trời đầy vẻ khẩn cầu, mong ngóng một cơn mưa.
Trong căn lều chỉ huy tạm bợ, Hữu tướng Bột Lạt gõ mạnh nắm đấm xuống tấm bản đồ đã sờn rách, tiếng "thùm thùm" nặng nề vang lên. "Chết tiệt! Trời xanh có mắt sao lại hành hạ chúng ta thế này?! Nước! Chúng ta cần nước!" Giọng hắn khàn đặc, đầy vẻ bực dọc. Tả tướng A Bát Xích ngồi đối diện, khuôn mặt đen sạm vì nắng và thiếu nước, mắt trũng sâu, trầm giọng đáp: "Bẩm tướng quân, nếu không có nước trong ngày mai, e rằng quân sĩ sẽ không thể tiếp tục chiến đấu. Chúng ta đã mất gần một phần ba quân số vì bệnh tật và khát nước rồi."
Và rồi, vào một buổi chiều tà, khi ánh sáng cuối cùng của mặt trời sắp tắt lịm sau những tán cây cổ thụ, nhuộm màu xám xịt lên không gian u ám, một cơn gió lạnh buốt bất chợt rít qua khu rừng, mang theo mùi ẩm của đất sắp mưa, mùi hơi nước nồng nặc và cả mùi lá mục. Những đám mây đen kịt, vần vũ như những con quái vật khổng lồ, bắt đầu kéo đến, chồng chất lên nhau, che kín cả bầu trời, biến ngày thành đêm. Tiếng sấm rền vang xa xa, trầm đục như tiếng trống trận dồn dập, rồi gần hơn, dữ dội hơn, khiến mặt đất rung chuyển. Một lát sau, những hạt mưa đầu tiên bắt đầu rơi tí tách, thưa thớt trên tán lá, rồi nặng hạt dần, trút xuống như thác lũ, xối xả lên những tán lá cây dày đặc, lên mặt đất khô nứt nẻ. Mưa rừng, không giống mưa đồng bằng, mang theo một vẻ hoang dã, dữ dội, xé toạc không khí oi ả bấy lâu, tạo ra một bản giao hưởng của thiên nhiên.
Tiếng reo hò vang lên khắp doanh trại quân Nguyên Mông, từ những lán trại tạm bợ đến những bụi cây nơi lính gác ẩn nấp. "Mưa rồi! Nước rồi!" Hàng ngàn giọng nói, từ khàn đặc đến the thé, đồng loạt cất lên. Khuôn mặt phờ phạc vì mệt mỏi và khát nước bỗng bừng sáng, đôi mắt vô hồn bỗng lóe lên tia hy vọng đến điên dại. Không chần chừ một giây nào, hàng ngàn binh lính lao ra khỏi lều trại, mở rộng vòng tay hứng nước. Tên lính Vương Khoa, vốn đã sắp ngất lịm vì khát, vội vã giơ chiếc mũ sắt rỉ sét của mình lên hứng nước, miệng cười toe toét. Kẻ khác là Trần Độ, lấy tấm khiên tròn dính đầy bùn đất, nghiêng đi nghiêng lại để hứng từng dòng nước. Lại có tên Lý Phùng xé toạc tấm áo vải bạt rách nát, trải ra đất để hứng lấy từng giọt nước quý giá đang chảy. Tiếng nước chảy ào ào trên lá, tiếng những giọt mưa lớn đập vào giáp sắt lanh canh, vào nền đất tạo thành những âm thanh hỗn độn nhưng đầy sức sống, lấn át cả tiếng sấm. Quân lính háo hức đưa tay hứng lấy dòng nước mát lạnh, vội vã đưa lên miệng uống ừng ực, cảm nhận từng giọt nước thấm vào cổ họng khô khốc, chảy xuống dạ dày rỗng tuếch. Mùi đất ẩm bốc lên hòa với mùi mưa, mùi kim loại gỉ từ vũ khí, mùi mồ hôi của chính họ, tạo nên một thứ mùi hương đặc trưng của cơn mưa rừng nhiệt đới.
Trong lều, Bột Lạt và A Bát Xích nhìn ra ngoài, thấy cảnh tượng đó mà lòng cũng như được gỡ gạc. "Ơn trời! Cuối cùng cũng có mưa!" A Bát Xích thở phào nhẹ nhõm, khuôn mặt giãn ra. Bột Lạt gật đầu: "Tạm thời có thể cầm cự được rồi. Kẻ địch không ngờ trời lại giúp ta lúc này." Hắn ta không biết rằng, cơn mưa này chính là đòn chí mạng.
Nhưng điều mà quân Nguyên không thể ngờ, đó là dòng nước mưa này lại mang theo một hiểm họa chết người, một thứ độc dược vô hình. Trong suốt những ngày nắng nóng hầm hập kéo dài, dưới tán rừng rậm rạp, hàng ngàn tấn lá khô đã tích tụ, mục nát trên nền đất ẩm ướt, phủ kín mặt đất bằng một thảm lá dày đặc, ẩm mốc. Trên những lớp lá mục ấy, một loại nấm mốc vô hình, âm thầm sinh sôi nảy nở – người dân Đại Việt gọi đó là "mốc tử thi", một chủng nấm độc mà ngay cả những kẻ sành sỏi về thảo mộc cũng khó lòng nhận biết được bằng mắt thường. Khi cơn mưa xối xả trút xuống, dòng nước cuồn cuộn chảy trên tán lá, trên mặt đất, cuốn theo những bào tử nấm li ti, những "khí độc suy tạng" chết người tiết ra từ nấm từ những lớp lá mục ấy, hòa tan hoàn toàn vào trong dòng nước mát lạnh mà quân Nguyên đang hứng uống. Từng giọt nước tưởng chừng như cứu sinh, từng ngụm nước xoa dịu cơn khát lại chính là từng giọt thuốc độc ngấm dần vào cơ thể họ, đầu độc lá gan và những cơ quan nội tạng khác một cách thầm lặng và tàn nhẫn.
Ban đầu, không ai nhận ra điều gì bất thường. Mưa vẫn rơi ào ạt, che lấp mọi tiếng động nhỏ. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau khi uống nước, những dấu hiệu đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Một vài người lính cảm thấy buồn nôn, dạ dày cồn cào khó chịu như có lửa đốt. Tiếng ho khan bắt đầu rải rác trong doanh trại, nghe yếu ớt, lạc lõng trong tiếng mưa. "Tướng quân, ta thấy không khỏe... bụng ta quặn thắt như bị dao cứa..." Tên lính Lưu Cương thì thào, ôm bụng gục xuống ngay tại chỗ. "Ta cũng vậy, đầu óc quay cuồng, mắt hoa lên như có ngàn sao bay trước mặt..." Tên Trần Báo ôm đầu, khuôn mặt tái nhợt, đôi môi thâm sì.
Trong lều, Bột Lạt và A Bát Xích cũng cảm thấy bất an. "Chuyện gì vậy? Sao nhiều người đổ bệnh cùng lúc thế này?!" Bột Lạt đứng phắt dậy, vẻ mặt lo lắng. A Bát Xích vội vàng sai lính đi xem xét, nhưng đã quá muộn.
Sau đó, cơn ác mộng thực sự bắt đầu, lan rộng như một đám cháy rừng. Tiếng nôn mửa vang lên dữ dội, không ngừng nghỉ, át cả tiếng mưa. Đầu tiên là nôn ra nước dãi, sau đó là những bãi dịch màu vàng đục, tanh tưởi, rồi dần chuyển sang màu nâu sẫm, đặc quánh. Tiếng rên rỉ, tiếng la hét đau đớn, tiếng co giật, tiếng đập phá yếu ớt bắt đầu bao trùm doanh trại. Hàng chục, hàng trăm, rồi hàng ngàn binh lính Nguyên Mông đồng loạt đổ gục, thân thể co quắp trên nền đất bùn lầy. Họ ôm chặt lấy bụng, gồng mình trong những cơn đau quặn thắt thiêu đốt nội tạng. Khuôn mặt họ từ tái nhợt chuyển sang xanh mét như tàu lá chuối, rồi tím bầm, sưng phù lên một cách đáng sợ. Đôi mắt họ lờ đờ, vô hồn, trắng dã. Dưới ánh chớp xé ngang bầu trời và tiếng sấm rền vang như tiếng trống trận của tử thần, cảnh tượng trở nên hãi hùng hơn bao giờ hết, biến cả khu rừng thành một bức tranh địa ngục sống động.
"Ọe! Ọe!" Tên lính Cổ Lực, vốn đã gầy gò, mắt trợn trừng, khuôn mặt méo mó vì đau đớn, đột nhiên co giật mạnh toàn thân. Hắn gồng mình lên, toàn bộ cơ bắp căng cứng, và trong một tiếng nôn thốc tháo kinh hoàng, một dòng chất lỏng đen kịt, đặc quánh như hắc ín, pha lẫn những mảnh mô vụn tanh tưởi, bắn ra từ miệng hắn, nhuộm đen cả vũng bùn dưới chân. Đó là máu đen, máu đã bị độc tố "khí độc suy tạng" phá hủy hoàn toàn, trào ra từ lá gan đang bị hoại tử, từ những mạch máu vỡ vụn bên trong. Cảnh tượng đó nhanh chóng lặp lại khắp nơi, hàng trăm, hàng ngàn điểm đen khác xuất hiện trên nền đất vàng úa. Dưới cơn mưa như trút nước, từng tên lính Nguyên Mông gục ngã, nằm vật vã trong vũng bùn lầy và những bãi nôn đen kịt. Mùi tanh tưởi của máu đen, mùi chua xót của dịch vị, mùi hôi thối của bệnh tật và tử khí quyện vào nhau, tạo thành một thứ mùi kinh khủng xộc thẳng vào mũi, lên tận óc, khiến ngay cả những tên lính chưa bị bệnh cũng phải nôn mửa vì ám ảnh và ghê tởm.
Bột Lạt và A Bát Xích hoảng loạn nhìn cảnh tượng đó, khuôn mặt tái mét. "Độc! Đây là độc! Trời ơi, độc từ đâu ra thế này?!" Bột Lạt gào lên, tiếng hắn lạc đi vì sợ hãi. "Nước... chắc chắn là nước! Nhưng làm sao có thể..." A Bát Xích lùi lại, nhìn chằm chằm vào những hạt mưa đang rơi xuống, giờ đây không còn là sự cứu rỗi mà là những giọt tử thần.
Cơn mưa độc cuối mùa đã trở thành một lưỡi hái tử thần vô hình, nghiệt ngã hơn bất kỳ mũi tên, ngọn giáo nào. Hàng ngàn binh lính Nguyên Mông quằn quại trong đau đớn cùng cực, nôn ra máu đen dưới cơn mưa lạnh giá, giữa lòng rừng rậm âm u. Họ không hiểu tại sao mình lại bị như vậy, họ chỉ biết rằng từng giọt nước mưa họ đã uống, từng hơi thở họ hít vào, từng hạt đất họ chạm phải, tất cả dường như đang quay lưng lại với họ, giết chết họ một cách tàn nhẫn nhất, một sự trả thù thầm lặng từ chính thiên nhiên Đại Việt. Đó là một đòn chí mạng mà quân Đại Việt không cần phải ra tay, một vũ khí tự nhiên được thiên nhiên ban tặng, gây nên cảnh tượng kinh hoàng, biến doanh trại Nguyên Mông thành một địa ngục trần gian ngay dưới cơn mưa cuối mùa. Tiếng rên xiết, tiếng thoi thóp, tiếng ói mửa vang lên hòa vào tiếng mưa ào ạt, tiếng sấm dội trời, tạo nên một khúc bi ca thảm khốc cho đội quân xâm lược, một bài học đắt giá về sự khinh suất và ngạo mạn.
Khoa học lý giải:
Hiện tượng quân Nguyên Mông ngộ độc hàng loạt trong câu chuyện dựa trên cơ chế khoa học của độc tố nấm mốc.
Nguồn gốc độc tố: Trong môi trường ẩm ướt của rừng rậm, đặc biệt là vào mùa mưa cuối mùa, khi lá cây rụng và mục nát trên nền đất, nấm mốc thuộc chi Aspergillus (đặc biệt là loài Aspergillus flavus) phát triển mạnh mẽ.
Sản sinh độc tố Aflatoxin: Các chủng nấm này có khả năng sản sinh ra một nhóm độc tố cực mạnh gọi là Aflatoxin. Aflatoxin là một trong những độc tố tự nhiên mạnh nhất, có thể gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe con người và động vật.
Lây nhiễm vào nguồn nước: Khi mưa lớn trút xuống, dòng nước chảy qua các lớp lá mục và đất ẩm chứa nấm mốc, cuốn theo các bào tử nấm và Aflatoxin hòa tan vào nguồn nước mặt (nước suối, nước đọng, nước hứng từ lá cây).
Tác động lên cơ thể: Khi quân lính Nguyên Mông uống phải nguồn nước bị nhiễm Aflatoxin, độc tố này sẽ nhanh chóng hấp thụ vào cơ thể. Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Aflatoxin gây ra tổn thương cấp tính cho gan, dẫn đến hoại tử tế bào gan.
Triệu chứng: Tổn thương gan cấp tính dẫn đến các triệu chứng nghiêm trọng như buồn nôn, nôn mửa dữ dội, đau quặn bụng, và đặc biệt là xuất huyết nội tạng. Việc nôn ra "máu đen" là dấu hiệu của xuất huyết đường tiêu hóa trên hoặc gan bị tổn thương nghiêm trọng, khiến máu bị tiêu hóa một phần và biến thành màu đen khi trào ra ngoài. Độc tố cũng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây co giật và hôn mê. Trường hợp nhiễm độc nặng có thể dẫn đến suy gan cấp và tử vong nhanh chóng.